نیازهای انرژی در گاوهای تازه زا با شروع تولید شیر به یک باره افزایش می­ یابد ولی به دلایل مختلف فیزیولوژیک، اشتهای گاو برای تامین این انرژی مورد نیاز افزوده شده نه تنها افزایش پیدا نمی­ کند بلکه در هفته­ های اول دوره شیردهی کاهش نیز می­ یابد. از آنجایی که گاوهای شیری امروز برای تولید زیاد شیر اصلاح شده ­اند، لذا گاو برای تامین انرژی مورد نیاز خود مجبور به استفاده از ذخایر چربی بدن خود شده و اصطلاحاً در تعادل منفی انرژی (NEB )قرار می­گیرد به این پدیده فیزیولوژیک لیپولیز می ­گویند. بر عکس از اواسط شیردهی به بعد با کاهش تدریجی شیر و افزایش اشتها، گاو در شرایط تعادل مثبت انرژی قرار می­ گیرد بدین معنی که مصرف و دریافت انرژی از طریق خوراک، بیشتر از مجموع نیازهای روزانه گاو صورت می گیرد. انرژی مازاد بر نیاز در این دوره به میزان زیادی به شکل چربی در بافت چربی و کبد ذخیره می­ شود که به این فرآیند لیپوژنز می ­گویند.

در شرایط طبیعی و در گاو سالم فرآیند­های لیپولیز و لیپوژنز با سرعت مشابه انجام می ­شود. اما در اوایل شیردهی لیپولیز نسبت به لیپوژنز با سرعت بیشتری انجام می ­گردد. با پیشرفت دوره شیردهی لیپولیز به تدریج کاهش می یابد و لیپوژنز شروع به ذخیره مجدد ذخایر چربی در بافت چربی می ­نماید. ثابت شده است مجموعه ­ای از هورمون­ها به خصوص هورمون انسولین نقش بسزایی در کنترل فیزیولوژیک این فرایندها دارند. کاهش در ترشح انسولین و افزایش مقاومت سلول­ها به آن، یکی از راهکارهای سازگاری گاو در دوره انتقال است. اگر این مقاومت در حد متوسط و در زمان کوتاه رخ دهد، گاو به سلامت از این دوره عبور می­ کند اما به درازا کشیدن دوره مقاومت به انسولین، عبور از دوره پرالتهاب زایمان و تعادل انرژی را با مشکل مواجه می ­سازد.

مقاومت انسولینی

مقاومت به انسولین در شرایطی ایجاد می­ شود که سلول های بدن پاسخ کافی به انسولین نمی­ دهند و جذب گلوکز دچار اختلال می شود. اغلب پژوهش ها مقاومت به انسولین را در پایان آبستنی و اوایل شیردهی در گاوها تایید نموده اند. این سازگاری در دوره انتقال به منظور اختصاص گلوکز بیشتر به رحم آبستن و غده پستان انجام می شود ولی تداوم بیش از حد آن موجب شیوع بیماری­ های متابولیکی از قبیل کتوز، جابه جایی شیردان و مشکلات تولید مثلی به دلیل افزایش غلظت اجسام کتونی و اسیدهای چرب غیر استریفیه (NEFA)در خون می شود. با وجودی که مشکل مقاومت به انسولین بیشتر از مسیرهای هورمونی کنترل می شود ولی مداخلات تغذیه ای نیز یکی از راه حل های موثر و تایید شده برای آن است.

در تحقیقات زیادی اثر تغدیه منابع مختلف چربی و یا به طور اختصاصی اسیدهای چرب با هدف کاهش مشکلات گاوها ی تازه زا مورد بررسی قرار گرفته است. در یک تحقیق چاپ شده در مجله Dairy Science در سال 2023، محققان اثر استفاده از اسیدهای چرب پالمیتیک و استئاریک را در گاوهای ابتدای دوره شیردهی بررسی کردند. تحقیق روی 8 راس گاو هلشتاین با میانگین 3 شکم زایش و تولید شیر 39 کیلوگرم به مدت 24 روز انجام گردید .گاوها در 4 تیمار مختلف به میزان 1/5 درصد ماده خشک جیره از منابع چربی حاوی 1- 100 درصد اسیدپالمیتیک ،2- 100 درصد اسید استئاریک 3- 66 درصد اسید پالمیتیک و 34 درصد اسید استئاریک و 4 – 34 درصد اسید پالمیتیک و 66 درصد اسید استئاریک استفاده می کردند. نتایج این آزمایش نشان داد که گاوهایی که از مکمل حاوی 66 درصد اسید استئاریک و 34 درصد پالمیتیک استفاده کرده بودند،  بالاترین غلظت انسولین و پایین ترین غلظت اسیدهای چرب غیر استریفیه (NEFA) خون را داشتند. پایین بودن غلظت اسیدهای چرب غیر استریفیه و افزایش غلظت انسولین در خون دلیل کاهش آزادسازی چربی از ذخایر بدن گاو و کاهش تعادل انرژی  منفی می باشد.

نتیجه

طبق نتایج این تحقیق گاوهای دریافت کننده منابع ترکیبی پودر چربی، حاوی اسیدهای پالمیتیک و استئاریک، نسبت به گاوهای دریافت کننده منابع اختصاصی و یا گاوهایی که هیچ نوع منبع چربی دریافت نمی کنند، با سرعت بالاتری به تعادل مثبت انرژی باز می گردند و با مشکلات جبران ناپذیر پس از زایش مواجه نمی شوند. 

منبع: 

 Afarani et. al. (2023). Altering palmitic acid and stearic acid ratios in the diet of early-lactation Holsteins under heat stress: feed intake, digestibility, feeding behavior, milk yield and composition, and plasma metabolites. Journal of Dairy Science .Volume 106, Issue 9, Pages 6171-6184