کشت فراسرزمینی غلات
در حال حاضر سطح کشت فراسرزمینی محصولات کشاورزی ایران در کشورهای برزیل، روسیه، قزاقستان و بلاروس به 228 هزار هکتار رسیده است که 50 هزار هکتار آن در برزیل به کشت ذرت اختصاص داده شده است.
تکلیفی که وزارت جهاد کشاورزی برای رهایی از نیاز کشور به واردات نهاده های دامی تعیین نموده است، افزایش حجم کشت فراسرزمینی محصولات کشاورزی تا پایان برنامه توسعه هفتم به 2 میلیون و تا پایان سال 1410 به ۱۰ میلیون هکتار است. شرکتهایی که اقدام به کشت فراسرزمینی می نمایند باید با پشتیبانی امور دام و شرکت های بازرگانی دولتی قرارداد داشته باشند و محصول آنها مورد تائید این دو نهاد باشد و تنها در این صورت است که دولت محصولات وارد شده این شرکت ها را به صورت تضمینی و به نرخ روز میخرد. در حال حاضر کالاهایی توسط بخش خصوصی به صورت فراسرزمینی کشت شده و به کشور وارد میگردند که خرید تضمینی نمیشوند. انعقاد قرارداد وزارت جهاد کشاورزی با این شرکت ها نیز در دست اقدام است.
عمده کشت فراسرزمینی کشور به اقلام ذرت، سویا، جو و دانه های روغنی در کشورهای برزیل، قزاقستان، روسیه و اندکی بلاروس اختصاص یافته است. امکان کشت در کشورهای ارمنستان و پاکستان نیز فراهم گردیده است. کل سطح زیر کشت این محصولات در حال حاضر 228 هزار هکتار می باشد. شاید از دیدگاه اشتغال، کشت فراسرزمینی یک تهدید به شمار آید اما باید به این مساله توجه داشت که در شرایط خشکسالی کنونی در کشور این نوع کشت میتواند یک فرصت بسیار خوب برای تولید محصولات پر آببر باشد.
سابقه موفقیت آمیز کشور چین در کشت فراسرزمینی
چین از جمله کشورهایی است که فرای سرزمینها را برای کشاورزی میپسندد. نگرانی این کشور از کسری تراز تجاری خود در صنایع کشاورزی و همچنین ناکافی بودن نسبت جمعیت به اراضی قابلکشت؛ موجب شد تا خاک آفریقا را برای کشت مساعد کند. طبق گزارش سازمان خواربار جهانی (فائو)، چینیها از غرب تا شرق و شمال تا جنوب آفریقا را کشت کردهاند و در غرب آفریقا زمینهای بنین، نیجریه، مالی، سیرالئون و غنا را پسندیده است.
فائو گزارش نمود که چینیها تنها به قصد پرورش محصول به آفریقا نرفتهاند و سوختهای زیستی و انرژیهای تجدیدپذیر را هم هدف گذاری کردهاند. چینیها همچنین برای هزار هکتار زمین با هدف کشت نیشکر و استحصال روغن پالم در بنین، ۲۲۳۵ هکتار زمین برای کشت برنج هیبرید و تولید بذر در نیجریه، ۲۰هزار هکتار زمین برای کشت نیشکر در مالی، ۷۳۴۵ هکتار زمین برای کشت ذرت، سیبزمینی شیرین، کاساوا، انجیر، نیشکر، برنج و کائوچو در سیرالئون قرارداد بستهاند.
چین در جنوب آفریقا مجموعا برای ۷۰ هزار هکتار زمین قرارداد منعقد کرده که بیشترین حجم قرارداد را در این قاره به خود اختصاص داده است؛ یعنی بیشتر از غرب و مجموع شمال و شرق با ۲۷هزار هکتار. این کشور در جنوب آفریقا و ازجمله در کشور موزامبیک، سویا، گندم، تنباکو، کتان، سبزیجات، ذرت، چای، بادام زمینی و کنجد و محصولات دیگر کشت کرده است. درمجموع ۷۹ درصد سرمایهگذاری چینیها در حوزه امنیت غذایی در آفریقا مربوط به کشت است و نه تمام آن؛ چرا که آنها در آفریقا صید و کارهای دیگر هم انجام میدهند.
با وجود اینکه چین سرمایهگذاری گستردهای در این حوزه انجام داده اما قدرتش در آفریقا به پای کشور آفریقایجنوبی نمیرسد. در حالیکه چینیها درمجموع ۱۶۲ هزار هکتار زمین در آفریقا را زیر تولید خود بردهاند، کل سطح زیرکشت در آفریقایجنوبی یک میلیون و ۳۴۰هزار هکتار گزارش شده است. برزیل و ترکیه هم با ۲۸هزار و ۳۵۰۰هکتار، بیشترین زمینها را برای محصولات خود در اختیار گرفتهاند. ترکیه همچنین در ونزوئلا کشت فراسرزمینی انجاممیدهد. این کشور، گندم خود را از طریق ونزوئلا تامین میکند. قرارداد ترکیه بهگونهای است که میتواند از طریق سرمایهگذاری مستقیم، از هر ۱۰۰کیلو گندم، ۷۰کیلو را بردارد و باقی آن را به ونزوئلاییها تحویلبدهد.
