غلظت و نوع منبع انرژی مصرفی در دوره انتقال نسبت به سایر مراحل چرخه تولید از حساسیت بیشتری برخوردار است به این دلیل که به غیر از تامین نیاز انرژی باید شرایط فیزیولوژیکی مختل شده گاو را نیز اصلاح نماید و یا حداقل باعث بحرانی تر شدن آن نشود . یکی از اهداف تنظیم جیره در دوره انتقال ، استفاده از ترکیباتی است که بتوانند تعادل منفی انرژی را در گاو کاهش دهند. در گذشته کارشناسان تنها راه مقابله با NEB را تغذیه با جیره‌های غنی از انرژی از طریق مصرف غلات و افزایش سهم کنسانتره جیره می دانستند.

 توجیه علمی آنها برای انجام این کار ، افزایش تولید پروپیونات در شکمبه ، افزایش تولید گلوکز ، کاهش غلظت اسیدهای چرب غیراستریفیه (NEFA ) و کاهش  اسید بتا هیدروکسی بوتیرات در خون  (BHBA)  و در نهایت کاهش تعادل منفی انرژی بود . در سال های بعد محققان ثابت کردند که مصرف حجم زیاد کربوهیدرات‌های غیر الیافی (NFC ) باعث تشدید در مقاومت انسولین و افزایش بسیج چربی از ذخایر بدن می شود . علاوه بر این بالا رفتن غلظت پروپیونات در خون حاصل از فرایند تخمیر کربوهیدرات‌ها در شکمبه، موجب تشدید سیگنال های سیری و کاهش اشتها می‌گردد. محققان ثابت کرده اند که کاهش مصرف نشاسته در دوره انتظار زایش و جایگزینی بخشی از انرژی آن با انرژی پودر چربی باعث افزایش اشتها و مصرف خوراک در دوره پس از زایش می شود .

نقش اسیدهای چرب در توازن انرژی دوره انتقال

اسیدهای چرب به غیر از اینکه به عنوان منبع انرژی و یا بلوک ساختاری بسیاری از هورمون ها و ترکیبات مهم در بدن فعالیت می کنند ، به عنوان سیگنال در فرآیندهای بیولوژیکی سلول ها و بافت ها دخالت دارند و باعث تنظیم عمکرد آنها می شوند . در تحقیقات مختلف ، استفاده از مکمل‌های اسید‌های چرب اشباع شده در جیره گاوها موجب کاهش NEFA و BHBA خون و افزایش مصرف خوراک شده است و این در حالی است که گاوهایی که در دوره انتظار زایش با اسیدهای چرب غیر اشباع تغذیه شده بودند در دوره پس از زایش ، مصرف خوراک پایین تری داشته‌اند . این تحقیقات بر این موضوع دلالت دارند که ویژگی های اسید چرب از قبیل طول زنجیره کربنی ، اشباع بودن یا نبودن ، تعداد پیوند دوگانه ، محل پیوند دوگانه و فاصله آن از گروه متیل بر نقش آنها روی متابولیسم لیپید و گلوکز اثر می گذارد و باعث ایجاد پاسخ های کاملاً متفاوت در بدن گاوهای دوره انتقال خواهد شد . در واقع قرارگرفتن همه آنها در یک گروه با عنوان “اسیدچرب “به معنای مشابه بودن عملکرد آنها نیست .

نقش اسید استئاریک در تامین انرژی گاوهای دوره انتقال

اسید استئاریک ، اسید چرب اشباعی است که نسبت به سایر اسیدهای چرب به میزان کمتری در کبد انباشته می شود و به میزان کمتری در شیر ترشح می شود ولی نسبت به سایر اسیدهای چرب بیشتر در متابولیسم انرژی در بدن گاو دخالت می کند . این ویژگی ها آن را به یک منبع انرژی مناسب برای دوره تعادل انرژی منفی ، تبدیل کرده است . در برخی از تحقیقات گذشته، اثر اسید استئاریک بر عملکرد گاوها در اواسط شیردهی مورد ارزیابی قرار گرفته بود ولی محققان در تحقیقات جدید با تکیه بر ویژگی‌های اسید استئاریک ، اثر جایگزینی انرژی‌زایی آن  را با انرژی زایی نشاسته در جیره گاوهای دوره انتقال ، بر پاسخ های سلامتی و تولیدی آنها در دوره پس از زایش بررسی نمودند .

اهمیت تناسب اسیدهای چرب پودر چربی در توازن انرژی گاوهای دوره انتقال

براین اساس محققان دو جیره حاوی نشاسته بالا (250 گرم به ازای هر کیلوگرم ماده خشک جیره) و حاوی نشاسته پایین(200 گرم به ازای هر کیلوگرم ماده خشک جیره ) را با 20 گرم از یک پودر چربی غنی از اسید استئاریک به ازای هر کیلوگرم ماده خشک جیره مکمل نمودند و درگاوهای هلشتاین چند شکم زایش با میانگین نمره بدنی (BCS)   2/5   در دوره انتظار زایش استفاده کردند (چاپ شده در مجله Animal Feed Science and Technology , 2020) . نتایج آزمایش نشان داد که افزایش حجم نشاسته جیره در دوره انتظار زایش ، هیچ تاثیری بر پاسخ های متابولیکی و عملکردی گاوها در دوره پس از زایش ندارد ولی تغذیه جیره کم نشاسته مکمل شده با منبع چربی غنی از اسید استئاریک، باعث افزایش مصرف ماده خشک در دوره قبل و بعد از زایش ، کنترل نمره وضعیت بدنی و بهبود وضعیت متابولیکی (کاهش NEFA ) در دوره پس از زایش گردید.

مبنای افزایش سطح نشاسته جیره در دوره انتظار زایش ، تسریع در سازگاری میکروبیوتای شکمبه گاوها با جیره های غنی از انرژی در دوره پس از زایش است ، در حالی که افزایش غلظت پروپیونات در شکمبه می¬تواند موجب کاهش طولانی مدت اشتها پس از مصرف جیره های با سطح نشاسته بالا گردد. اسید استئاریک از طریق کاهش مقاومت انسولینی و طبیعتاً افزایش سطح گلوکز خون ، می¬تواند تجزیه چربی از ذخایر بدن را کاهش داده (کاهش لیپولیز) و برگشت گاو به دوره تعادل مثبت انرژی را در دوره پس از زایش تسریع  نماید.

نتیجه

مروری بر تحقیقات انجام شده روی تاثیر افزودن پودر چربی به جیره گاوهای دوره انتقال نشان می دهد که:

1- اسیدهای چرب فراتر از یک منبع انرژی در بدن فعالیت می کنند و از طریق تاثیر بر فرایندهای بین سلولی و بیان ژن ، مکانیسم های فیزیولوژی را در بدن گاو دوره انتقال تحت تاثیر قرار می دهند .

2- بر خلاف تصورات قبلی ، افزایش حجم کربوهیدرات های سریع التخمیر در جیره مشکلات بالقوه مربوط به کاهش دریافت انرژی را در گاوهای تازه زا بهبود نمی بخشد.

3- جایگزینی بخشی از انرژی نشاسته جیره گاوهای انتظار زایش با انرژی پودر چربی حاوی اسیدهای چرب اشباع به ویژه با درصد بالاتر اسید استئاریک، نتایج متابولیکی بهتری را در گاوهای تازه زا ایجاد می نماید.

4- اسید استئاریک نسبت به سایر اسیدهای چرب، گزینه مناسب تری برای گاوهای دوره انتقال است به این دلیل که در کبد کمتر ذخیره می شود ، کمتر به شیر وارد می شود و بیشتر به صرف تامین انرژی گاو می رسد .

بخشی از منابع

 Afarani et. al. (2023). Altering palmitic acid and stearic acid ratios in the diet of early-lactation Holsteins under heat stress: feed intake, digestibility, feeding behavior, milk yield and composition, and plasmametabolites.Journal of Dairy Science .Volume 106, Issue 9, Pages 6171-6184.

 Gnetegha,A.(2021). Oxidatve stress in dairy cow: Insights into the mechanistic mode of actions and mitigation strategoes.National library of medicine.PMID:34943022

 De Souza. J. (2019). Effects of timing of palmitic acid supplementation on production responses of early-lactation dairy cows. Journal of .Dairy Science.Volume 102, Issue 1, Pages 260-27

Piantoni, T. (2015). Saturated fat supplementation interacts with dietary forage-neutral detergent fiber content during the immediate postpartum and carryover periods in Holstein cows: Production responses and digestibility of nutrients. Journal of  Dairy Science.Volume. 98 : Page:3309–3322