غلظت ید در محلول های ضدعفونی کننده معمولا بر اساس شاخص های زیر گزارش می شود:

شاخص ید آزاد ( Free iodine) ، به میزان یدی اشاره دارد که به فرم مولکولی آزاد و غیر کمپلکس در یک ترکیب  ضدعفونی کننده وجود دارد و به فعل و انفعالات شیمیایی برای فعال شدن  و اثر بخشی نیاز ندارد . ید آزاد به طور مستقیم  با میکروارگانیسم ها وارد عمل می شود و  میزان این شاخص ، با خاصیت میکروب کشی یک ترکیب ، رابطه خطی مستقیم دارد .

شاخص ید کل یا در دسترس ( Total available iodine) ، بر میزان ید در کلیه فرم های شیمیایی اعم از ملکولی ، یونی و  HOI   دلالت دارد که به صورت آزاد و یا کمپلکس با ملکول های دیگر  ، در یک ترکیب ضدعفونی کننده موجود است. بخش کمپلکس این ید  به تدریج و طی  واکنش های شیمیایی به صورت آزاد و فعال در می آید. 

خاصیت میکروب کشی یک ترکیب ضدعفونی کننده  بر اساس میزان  شاخص ید آزاد آن تعیین می گردد.

پس از اثبات وسیع الطیف بودن و قدرت و سرعت کشندگی بالای ید، محققان  همواره به دنبال تعیین مقدار مناسب برای شاخص ید آزاد در ترکیبات ضدعفونی کننده سرپستانک به منظور دست یابی به اثر بخشی و صرفه اقتصادی بالاتر بوده اند.

 در تحقیق چاپ شده در مجله Dairy Science در سال 2019، تاثیر دو  ترکیب یدی 1- با غلظت 5/0 درصد ( حاوی 2-1 میلی گرم ید آزاد در هر کیلوگرم  ترکیب ) و 2- با غلظت 1 درصد ( حاوی 8-5 میلی گرم ید آزاد در کیلوگرم ترکیب ) از لحاظ تاثیر روی پیشگیری از بروز عفونت های داخل پستانی ، با هم مقایسه شده اند .

تحقیق روی دو فارم با تعداد 176 و 159 گاو دوشا که دو بار در روز دوشیده می شدند به مدت 18 هفته ( آگوست تا ژانویه ) انجام گردید .این ترکیبات به عنوان یک محلول ضدعفونی کننده برای  پس غوطه ورسازی (post dipping ) مورد استفاده قرار گرفتند و پس از استفاده به مدت 30 ثانیه روی سرپستانک باقی می ماندند. هر دو هفته یک بار نمونه شیر گاوهای شکم اول با SCC  بالاتر از 100000 و نمونه شیر گاوهای چند شکم با SCC بالاتر از 200000 به آزمایشگاه ارسال می شدند و نمونه های حاوی بیش از 50 واحد کلونی باکتری (CFU) در هر 1/. میلی لیتر شیر ، برای انجام کشت اختصاصی معرفی می شدند.

نتایج این تحقیق به صورت زیر بود :

• میانگین تعداد عفونت های داخل پستانی جدید در تیمار دریافت کننده ترکیب ید 1% به طور معنی داری در کل دوره پایین تر بود .
• معنی دار شدن تفاوت دو تیمار در تعداد عفونت داخل پستانی جدید در کل 18 هفته ،ناشی از اختلاف شدید بین دو تیمار در هفته های  8 و 16 بود .
• نمونه های آلوده به گونه های استرپتوکوکوسی محیطی ، بیشترین تعداد را در بین کشت های مثبت  به خود اختصاص داد .

بررسی اطلاعات  هواشناسی  در طول دوره 18 هفته تحقیق ، نشان داد که در هفته 6  افزایش دما  و در هفته 14 افزایش رطوبت به علت بارش زیاد گزارش شده است . این شرایط نامساعد محیطی باعث افزایش بروز عفونت های محیطی جدید در نمونه های گرفته شده در هفته های 8 و 16  ( دو هفته بعد ) شده است و بازده بالاتر ترکیب حاوی ید 1% در پیشگیری از بروز ورم پستان های ناشی از پاتوژن های محیطی ، در این شرایط ، باعث اختلاف معنی دار بین دو تیمار شده است .

منابع

 Ivanyos, D.al. (2022). The use of teat disinfectants and milking machine cleaning products in commercial Holstein farms. Veterinary Science 

 Martins.R.et.al.(2019) .Efficacy of a high free iodine teat disinfectant for the prevention of naturally occurring new intramammary infections and clinical mastitis in dairy cows 

Moravia, company.(2013). Iodine teat dip:A comparison of three iodine concentrations. University of veterinary and pharmaceutical science