گوساله های شیرخوار  معمولا در اغلب گاوداری ها در  هفته  9  از شیرگرفته می شوند  ولی در برخی از مراکز پرورش، از شیرگیری، بین ۶ تا ۸ هفته نیز مرسوم می باشد . فرایند از شیرگیری با تغییر جایگاه از شیرخوارگاه به گروه های کوچک ۸ تا ۱۲ رأسی، همراه است. اگر چه هدف از این مقاله ارزیابی مدیریت تغذیه  غلات برای بهینه سازی رشد شکمبه است اما نمی توان بر تاثیر مدیریت گروه بندی در کاهش تنش و بروز بیماری های تنفسی در گوساله های شیرخوار تأکید نکرد.  گروه های ۸ تا ۱۲ راسی ، گروه های ایده آل هستند اما اگر فضای بهاربند، فضای آخور و آبشخور بهینه باشد می توان گروه های تا  ۲۰ رأس را نیز مدیریت نمود.

یک برنامه تغدیه ایده آل نمی تواند بر تصمیمات مدیریتی ضعیف فائق آید. به طور مثال مدیریت مصرف آب ، نقش زیادی در توسعه شکمبه و عملکرد تخمیر آن دارد. گوساله های شیرخوار تجربه تغذیه انفرادی با یک سطل آب و خوراک  را دارند ولی آنها درجایگاه های گروهی با آبشخورهای خودکاری مواجه می شوند که هرگز قبلاً استفاده نکرده اند و ممکن است نتوانند محل آنها را پیدا کنند. تا زمانی که همه گوساله های یک گروه،  مصرف آب از این آبخوری ها را یاد بگیرند ، توصیه می شود نوعی تأمین تکمیلی آب از طریق ظروف در باز در بهاربند گوساله های شیرخوار انجام گردد.

رشد پاپیلاهای شکمبه گوساله شیرخوار

 نوع برنامه تغذیه دوره پیش از شیرگیری، برای ایجاد رشد ایده آل پاپیلاهای شکمبه مهم است. همانطور که در عکسها مشاهده می کنید ، محققان دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا نشان داده اند که سرعت رشد پاپیلاها در شکمبه گوساله های شیرخواری که با شیر یا جایگزین شیر به عنوان تنها خوراک تغذیه می شوند ، نسبت به گوساله هایی که با شیر یا جایگزین شیر همراه با یونجه تغذیه می شوند ، کمتر است. رشد پاپیلاهای شکمبه در گوساله های شیرخواری که شروع به مصرف استارتر  می کنند ، صورت می گیرد و  تا سن ۴ هفتگی ادامه می یابد. شکل (1) تصویری از شکمبه یک گوساله ۴ هفته با رشد  پاپیلای خوب را نشان می دهد.

اثر سوبسترای شکمبه بر رشد پاپیلای شکمبه گوساله شیرخوار

مصرف غلات قبل از شیرگیری در گوساله های شیرخوار باعث رشد پاپیلاهای شکمبه می شود. تصور غلطی که  وجود دارد این است که گوساله ها باید در طول دوره پیش از شیرگیری با یونجه تغذیه شوند. اگر چه حجم شکمبه به عنوان درصدی از معده چهار قسمتی معمولا در مدت ۸ هفته دو برابر می شود (جدول ۱)  ولی بخش زیادی از  رشد پاپیلای شکمبه نتیجه مستقیم مصرف غله قبل از شیر گرفتن است. افزودن منابع کربوهیدراتهای ساختاری (NFC ) در جیره دوره پیش از شیرگیری ، رشد و تراکم پاپیلاهای شکمبه را محدود می کند. رشد و نمو پاپیلاهای شکمبه قبل از شیر گرفتن سلامت شکمبه و همچنین بازده تخمیر شکمبه را پس از شیرگیری تعیین می کند. عملکرد شکمبه در سن ۸ هفتگی تحت تأثیر محدودیتهای حجم شکمبه و رشد بهینه است. ۲ تا ۴ هفته طول می کشد تا گروه خاصی از باکتری ها در شکمبه مستقر شوند و شروع به تخمیر مؤثر کربوهیدراتهای ساختاری یونجه کنند.

در یک تحقیق ثابت شده است که ۰، ۵ ، ۷ و ۱۵ درصد از ماده خشک جیره گوساله های شیرخوار را می توان از علوفه فرآوری شده تغذیه کرد. این تحقیق اندازه ذرات را نیز بررسی نمود و اندازه ذرات کوچک تر ( ۸ تا ۱۹ میلی متر) را برای این گوساله ها نسبت به گوساله های 180 کیلوگرمی توصیه نمود. این ذرات کوچکتر به جویدن کمتری برای رسیدن به سطح  تخمیر باکتریایی ایده آل نیاز دارند . این محققان همچنین ثابت کردند که دانه های درشت نسبت به دانه های  ریز آسیاب شده ارجحیت بالاتری از لحاظ توسعه و رشد شکمبه و تولید اسیدهای چرب فرار (VFA)  دارند. در این تحقیق همچنین گزارش شد که بوتیرات و پروپیونات برای رشد پاپیلاها نسبت به استات برتری دارند که گویای برتری جیره های بر پایه غلات نسبت به جیره های علوفه ای در این دوره  می باشد .

حجم شکمبه و میزان مصرف تخمینی گوساله های شیرخوار

حجم 3/8 لیتری  شکمبه می تواند 2/8کیلوگرم مخلوط کنسانتره یا 450 گرم یونجه را در خود جای دهد. تفاوت بین انرژی قابل دسترس این دو نوع خوراک، به سادگی به محدودیتهای شکمبه مربوط می شود. بوتیرات و پروپیونات VFA های اصلی تولید شده هنگام تخمیر غلات هستند. استات VFA اصلی حاصل از تخمیر علوفه خشک است که رشد و نمو پاپیلاهای شکمبه را به تأخیر می اندازد ولی مزیت قابل توجهی در پرشدگی شکمبه نسبت به جیره های مبتنی بر غله برای گوساله های دوره پیش از شیرگیری و پس از شیرگیری دارد . طول پاپیلاهای شکمبه مهم ترین شاخص توسعه شکمبه در نشخوارکنندگان کوچک محسوب می شود.

 تغذیه  غلات در گوساله های شیرخوار به همان اندازه ای تغذیه در دوره بعد از شیرگیری ، صحیح و منطقی است. به طور کلی گوساله ها در حدود ۳ درصد از وزن بدن خود در روز ، خوراک (بر اساس Asfed)  مصرف می کنند . برای گوساله های شیری و گوشتی سطح مصرف برای وزن 180کیلوگرم محاسبه می شود. مصرف خوراک در تلیسه های شیری جایگزین برای  افزایش وزن روزانه 910 تا 1400 گرم در روز تعیین می شود. مقدار کمی علوفه خشبی با کیفیت بالا تا قبل از رسیدن گوساله ها به وزن بدن ۱۳۶ تا ۱۵۹ تأمین می شود.

هنگامی که تلیسه های شیری جایگزین به ۱۸۰ کیلوگرم می رسند سطح انرژی در جیره آنها تعدیل می شود  تا از تجمع بیش ازحد چربی در پستان جلوگیری شود. هدف این است که جیره تلیسه های شیری جایگزین طوری تنظیم گردند که بدون انباشت چربی اضافی، افزایش وزن روزانه کافی ایجاد شود. کنترل مصرف ماده خشک تلیسه های شیری جایگزین از طریق  تأمین سطوح بالاتر علوفه خشبی، شاخص خوبی از کفایت جیره خواهد بود. عادت دادن گوساله ها به فیبر و سپس تغذیه علوفه سیلو شده، ترجیحاً پس از رسیدن به ۱۸۰ کیلوگرم وزن بدن توصیه می شود. ارزیابی تناسب بین وزن و ارتفاع استخوان هیپ برای متناسب سازی با سن بسیار مهم است.

شکل1. شکمبه گوساله شیرخوار  با رشد پاپیلای خوب

جدول 1. حجم بخش های مختلف دستگاه گوارش گوساله شیرخوار در سنین مختلف

 اثر ترکیب جیره  بر عملکرد و فراسنجه های شکمبه در گوساله های شیرخوار

 بسیاری از تحقیقات انجام شده در مورد رشد شکمبه  گوساله های شیرخوار در دهه 60- 1950-منتشر شده است .این تحقیقات با به روز کردن داده های ثبت شده با ژنتیک گوساله های امروز و افزودنی هایی که مصرف آنها ممکن است برخی از اصول آزمایش شده و واقعی را تغییر دهند، تطابق  پیدا کرده اند . تحقیقات انجام شده زیادی مشابها به این نتیجه رسیده اند که مصرف غلات رشد پاپیلای شکمبه را تحریک می کند . ویژگی خراشندگی خوراکهای فیبری ممکن است اندازه شکمبه را افزایش دهد اما در افزایش  رشد پاپیلاها و در نتیجه جذب مواد مغذی در نشخوارکنندگان تا سن ۱۲ هفتگی تأثیر چندانی نداشته باشد.

عملکرد واقعی در یک مرکز  تجاری پرورش گوساله شیرخوار

 خلاصه ای از اطلاعات مربوط به ۲ سال یک مزرعه پرورش گوساله شیرخوار توسط  یک محقق، جمع آوری شده است. مدیریت مزرعه عالی بوده است  و تغذیه با غلات درشت و کامل بدون مصرف یونجه اعمال گردیده است و تنها علوفه خشبی مصرف شده از بستر زیر پای گوساله ها تأمین می شد. بستر ریزی از طریق یک دستگاه پردازشگر علوفه انجام می گرفت. هر سال ۵ گروه شامل ۳۴۰ گوساله از زمان از شیرگیری ( ۹ هفته ) تا رسیدن به وزن 180 کیلوگرم بررسی می شدند. این داده ها امکان تجزیه و تحلیل اقتصادی جیره های پر غلات کنونی در مقابل یک جیره کم هزینه و با مقدار علوفه خشبی بالاتر را فراهم نمود. هنگامی که رشد شکمبه گوساله ها کامل می شود متخصص تغذیه موظف است جیره هایی را تنظیم کند که جمعیت میکروب های شکمبه بهینه را ارتقاء دهد در عین حالی که جیره به صرفه است.

  راهکار انتقال گوساله از جیره مخلوط غله به جیره کاملا مخلوط (TMR)

در این بخش سه نوع راهکار برای انتقال گوساله ها از جیره مخلوط غلات به TMR  آورده می شود. اولین راهکار این است که گوساله را به جیره غذایی با رطوبت بالاتر و همچنین منبع پروتئین و انرژی دیگری با منشأ غلات تقطیری عادت دهید. دانه های تقطیری اصلاح شده تقریباً حاوی ۴۵ درصد ماده خشک هستند.  دومین روش ، مصرف یک خوراک سیلو شده و ذرت خوشه ای با رطوبت بالا را پیشنهاد می کند؛ این جیره سطح انرژی و پروتئین مشابه با جیره یک را فراهم می کند اما pH کمتری را برای میکروب های شکمبه تأمین می کند. سومین روش استفاده از جیره TMR حاوی ذرت سیلو شده است که شکمبه در حال رشد را با خوراکهای با رطوبت بالاتر و با حجم بالاتر، سازگار کند .

جدول (2). دو جیره متفاوت مخلوط غلات شامل یک  ذرت کاملا پلت تجاری  حاوی۳۲ درصد پروتئین (کیلوگرم در تن).

جدول 3. درصد اجزای  یک جیره کاملا مخلوط از کل جیره

یک استراتژی ساده برای انتقال گوساله از جیره مخلوط کنسانتره به جیره کاملا مخلوط در  جدول ( 4 ) آورده شده است . اعداد موجود در جدول بر اساس وزن  Asfed آورده شده است .

 زمانی که  جیره گوساله  شیرخوار به جیره  TMR تبدیل می شود، هدف مصرف ماده خشک در  آنها 2.5٪ وزن بدن گوساله است و از طرفی هنگام شروع مصرف جیره TMR ، گوساله ها باید 160 کیلوگرم وزن داشته باشند.  این گوساله 160 کیلوگرمی اگر قرار باشد 2.5 درصد از وزن بدن خود را ماده خشک مصرف کنند، 3.98 کیلوگرم باید در روز ماده خشک مصرف می کند  . اگر گوساله شیرخوار با یک جیره تمام غله تغذیه شود( 3.98 تقسیم بر 86٪ ) معادل 4.64 کیلوگرم خوراک Asfed نیاز دارد ولی اگر همه3.98 کیلوگرم ماده خشک جیره از TMR 1 تامین ، 3.98 را بر 68 درصد تقسیم کنید، عدد 5.86 کیلوگرم به دست می آید . گوساله هایی که به طور کامل از TMR 1 تغذیه کنند، حدود 181.8 کیلوگرم وزن خواهند داشت و روزانه 6.82 کیلوگرم از TMR مصرف خواهند نمود (180*2/5 درصد=4/54 درصد /68 درصد = 6/68 کیلوگرم  خوراک asfed).

 TMR 2 برای شروع و معرفی یک خوراک سیلو شده با رطوبت بالا استفاده می شود. این TMR را می توان زمانی شروع کرد که گوساله ها 216 تا 227 کیلوگرم وزن دارند و تا زمانی که وزن آنها به 272.7 کیلوگرم برسد ، می توان از آن تغذیه نمود. پس از آن، گوساله ها قادر به خوردن 12.7 کیلوگرم از TMR 3 هستند. این جیره را می توان تا زمان فروش گوساله تغذیه کرد. این روش برای گوساله‌های شیرخوار نژاد شیری استفاده می شود ولی اگر گوساله‌ها  گوشتی باشند، ممکن است نیاز باشد که یک جیره متفاوت از وزن 135 کیلوگرم به بعد  استفاده شود.

جدول4. انتقال گوساله از جیره تمام غله به جیره  TMRوزن بر اساس( Asfed )

جیره‌بندی دوره رشد برای تلیسه‌های جایگزین سبک وزن

جیره‌ جدول (5) در حال حاضر برای تلیسه‌های جایگزین یک مرکز پرورش استفاده می‌شود ده ها ترکیب  را در جیره گوساله های شیرخوار  می توان استفاده نمود اما این جیره را می توان در گوساله های با وزن 180 کیلوگرمی که قرار است در وزن 270  کیلوگرم به فروش بروند ، استفاده نمود. این میزان رشد تقریباً 1.14 کیلوگرم افزایش وزن در روز را پشتیبانی می کند (جدول 5). هنگام تغذیه نشخوارکنندگان سبک وزن و نابالغ، ارزیابی نمره بدنی و نظارت بر مصرف ماده خشک مهم است. این نظارت ها در کنار مشاهدات قوام مدفوع، به عنوان یک شاخص خارجی برای سازگاری جمعیت میکروبی شکمبه با تغییرات جیره محسوب می شود.

 در طول مرحله رسیدن  وزن از 90به 180 کیلوگرم توصیه می شود میزان مصرف ماده خشک روزانه 0.22-0.34 کیلوگرم ماده خشک افزایش یابد. هنگامی که اولین افزایش مشاهده شد، 3 تا 4 روز صبر کنید تا افزایش بعدی ایجاد شود و قوام مدفوع روزانه ارزیابی شود. مدفوع گوساله ای با شکمبه مناسب ، طلایی روشن تا زرد روشن با شکل توده ای می باشد که قوام پودینگ سفت را دارد (شکل 2). اگر مدفوع بیرون بریزد یا آبکی باشد، شکمبه در معرض اسیدوز تحت بالینی تا بالینی قرار دارد (شکل 3 و 4). زمان خارج شدن مدفوع 35 تا 48 ساعت پس از مصرف خوراک است .اما بسته به نسبت علوفه به کنسانتره و میزان ماده خشک مصرفی روزانه می تواند متفاوت باشد. به شکل یک زنجیره قسمت هایی از خوراک خارج می شود در حالی که قسمت های دیگر برای هضم وارد دستگاه گوارش می شوند و قوام مدفوع به این بستگی که هنگام دفع خوراک در کدام مرحله هضمی قرار دارد .

اگر مدفوع شل باشد، تغییر جیره احتمالاً مربوط به 2 تا 3 روز قبل است. شلی مدفوع ناشی از کشیده شدن آب به داخل دستگاه گوارش توسط فشار اسمزی ناشی از محصولات تخمیری تولید شده در مجرای روده است. این پاسخ دستگاه گوارش به یک اختلال تغذیه ای  است که در واقع حیوان  از طریق افزایش سرعت عبور با اسیدوز شکمبه ای مقابله می کند . تامین بستر مناسب برای گوساله ها مهم است. تغییر جیره برای داشتن یک گروه که درصد کمی از گوساله های شیرخوار در آن مبتلا به اسیدوز هستند ، غیرممکن است ولی  اگر بستر به طور مداوم تعویض و خشک شود ، گوساله می‌تواند مقداری فیبر از بستر مصرف کند که از جویدن آن بزاق تولید می شود و به حفظ pH شکمبه کمک می‌کند.

جدول 5. یک نمونه جیره کاملا مخلوط تلیسه های جایگزین از وزن 180 تا 270  (بر پایه asfed)

شکل 2- مدفوع گوساله شیرخواری که  شکمبه اش به خوبی با جیره  سازگار شده بوده است .

شکل 3-  مدفوع گوساله شیرخواری که pH  شکمبه آن زیر حد نرمال بوده است .

شکل 4- مدفوع گوساله شیرخواری که به اسیدوز تحت بالینی مبتلا بوده است .

شرایط آب و هوایی می تواند باعث شود گوساله های شیرخوار از جیره غذایی در دسترس بیش از حد استفاده کنند و از آنجایی که گوساله ها معمولاً به صورت گروهی تغذیه می شوند، مشاهده این که کدام گوساله جیره خود را بیش از حد مصرف کرده تا زمانی که مدفوع شل نشود ، دشوار است. شلی مدفوع همچنین می تواند به دلیل ارائه خوراک بیشتر از حد توان تخمیر شکمبه باشد یا افزایش انرژی خیلی سریع  و زیادی به یک باره در شکمبه ایجاد شود. افزایش 450 گرم ماده خشک برای گوساله برابر با افزایش دریافت 6/6 مگاکالری( کیلوگرم  NEg / 100 ) است.  عدم افزایش روزانه NEg به میزان بیش از 6/6 مگاکالری / 100 کیلوگرم و اعمال دوره سازگاری 3 تا 5 روز برای هر افزایش ، برای جلوگیری از این مشکل توصیه می شود. به همین دلیل است که ارزیابی  قوام مدفوع برای مدیریت تغدیه موفق بسیار مهم است.

 خلاصه

رشد شکمبه در گوساله های شیرخوار ، 8 هفته تا رسیدن به 180 کیلوگرم موفقیت آمیز خواهد بود اگر اولین جیره مصرف شده رشد پاپیلا ی شکمبه را افزایش دهد، این موفقیت در گرو تامین یک جیره ای است که تولید اسید بوتیریک و اسید پروپیونیک را در شکمبه افزایش  دهد. جیره های مبتنی بر غلات تولید بوتیرات و پروپیونات را افزایش می دهند در حالی که جیره های مبتنی بر علوفه تولید استات را افزیش می دهند .

هنگامی که وزن گوساله به 160 کیلوگرم رسید، می توان منابع پروتئینی اضافی و خوراک های با رطوبت بالاتر، مانند دانه های تقطیری اصلاح شده را به جیره وارد نمود. با افزایش مصرف ماده خشک و بالغ شدن گوساله شیرخوار ، می توان علوفه سیلو شده مانند ذرت با رطوبت بالا و در نهایت در گام بعدی یک ترکیب با رطوبت بالا و حجم بالا، مانند علوفه ذرت سیلو شده را به جیره اضافه نمود. ارزیابی کیفیت و قوام مدفوع یک ابزار مهم برای تعیین میزان سازگاری میکرو فلور شکمبه با تغییرات جیره است. به خاطر داشته باشید که ممکن است تا 48 ساعت طول بکشد تا شکمبه به طور کامل به  مصرف خوراک روزانه بازگردد. کاهش کیفیت مدفوع می تواند نتیجه یک رویداد یا اختلال تغذیه ای باشد که 24 تا 48 ساعت قبل از تغییر مدفوع رخ داده است.

منبع:

.Randy W. Rosenboom. (2021). Rumen Transition from Weaning to 400 Pounds

.