در طبیعت، گاو یک مکان خلوت برای زایمان پیدا می کند، نوزاد خود را تا چند روز پس از زایمان در حالی که در اطراف آن می چرد، در بوته ها پنهان می کند و در طی دوره شیرخوارگی، گوساله و مادر یکدیگر را لیس می زنند و بو می کشند.  این رفتارهای مادر و فرزندی در گاوداری های امروز که گوساله ها معمولا طی ۲۴ ساعت اول پس از زایمان از مادر جدا می شوند و تا زمان شیرگیری به صورت جداگانه نگهداری می شوند، رخ نمی دهند. دلایلی مانند دور نگه داشتن گوساله ها از عوامل بیماری زای قابل انتقال از مادر و محیط زایمان و مدیریت خوراندن آغوز، جدایی بلافاصله گوساله از مادر را توجیه می کنند اگر چه بازنگری تحقیقات انجام شده، شواهد مربوط به سلامتی بسیار کمی را برای اثبات این موضوع پیدا کرده اند.

جدایی گاو و گوساله

پرورش گوساله در کنار مادر در مراکز پرورش گاو شیری باعث تنوع در نمایش رفتارهای طبیعی گوساله ها می شود و امکان بروز سطح بالاتری از رفتارهای اکتشافی از جمله استشمام، مبارزه و بازی را برای گوساله ها فراهم می کند. مکیدن مادر باعث می شود که تعداد دفعات بروز رفتارهای غیر طبیعی در گوساله ها کاهش یابد. در روش پرورش گوساله با مادر، رفتارهای مکیدن همدیگر گوساله ها و همچنین مکیدن های اشیاء داخل جایگاه که در زمره رفتارهای غیر طبیعی هستند، کاهش می یابند و رفتارهایی مانند لوله کردن زبان نیز کمتر دیده می شود. خوردن حجم بیشتری از شیر، اغناء شدن رفلکس مکیدن و افزایش دفعات خوراندن شیر همراه با دریافت رفتار مادرانه، باعث کاهش این گونه رفتارها می شوند.

برخی از گوساله ها با وجودی که حجم زیادی از شیر را در طول روز مصرف می کنند هنوز انگیزه فوق العاده ای برای مکیدن همدیکر دارند که اشاره به ماهیت چند بعدی رفتار تغذیه ای در آنها دارد.  گاوهایی که در زمانی که گوساله بوده اند توسط مادر تیمار شده اند بعدا تعامل بیشتری با گوساله های خود نشان می دهند و درصد بالاتری از زمان  خود را به لیسیدن و پرستاری از آنها اختصاص می دهند. این اثر طولانی مدت در مورد سایر رفتارها تا این حد واضح نیست به طور مثال برخی مطالعات نشان داده اند که رده اجتماعی بالاتر متعلق به گاوهایی است که در زمان گوسالگی توسط مادر پرستاری شده اند و  رده پایین تر متعلق به آنهایی است  که در گله ادغام شده اند.

مدیریت تغذیه آغوز

انتقال موفقیت آمیز ایمونوگلوبولین به گوساله های شیری تازه متولد شده که مهم ترین عامل مدیریتی موثر در سلامتی و بهره وری گوساله در آینده شناخته شده است، به تغذیه به موقع و کیفیت بالای آغوز بستگی دارد. هنگامی که گوساله در چند ساعت اول پس از تولد در کنار مادر باشد ولی نتوانند پستان مادر خود را بمکد، سیستم نگهداری پرورش با مادر دچار مشکل می شود و اینجا همانجایی است که پرورش دهندگان فکر می کنند سیستم های طبیعی کار نمی کنند و وظیفه آنها این است که مداخله کنند. این مداخلات در مورد تغذیه آغوز شامل تلاش در جهت مراقبت های فردی، جداسازی گوساله از مادر هنگام تولد و تغذیه آغوز با بطری، سطل یا لوله به گوساله می شود (نه از طریق مکیدن مادر) در حالی که تغذیه آغوز در گوساله ها با استفاده از روش های مصنوعی، مستلزم جدایی مادر از گوساله نیست و گوساله ها را می توان با آغوز تغذیه کرد در حالی که در کنار مادرشان هستند.

 نتایچ یک مطالعه در مقیاس وسیع نشان می دهد که تقرییاً ۹۴ درصد گوساله ها در گاوداری ها به صورت دستی از آغوز تغذیه می کنند که از این بین ۲۳/۶ درصد از طریق لوله مری آغوز دریافت می کنند. تغذیه از طریق لوله مری از لحاط صرفه جویی در وقت، کارآمد است اما ممکن است خطر بروز مشکلات تنفسی در گوساله ها را افزایش دهد و باعث آسیب دیدگی یا درد موقتی شود که بلع را دشوار می کند. در حال حاضر تغذیه آغوز با لوله مری در اروپا بحث برانگیز شده و حتی در چندین کشور ممنوع گردیده است. بعضی از گوساله ها مانند آنهایی که رفلکس مکیدن ندارند، ممکن است از تغذیه با لوله مری بهره مند شوند اما برای گوساله های سالم، این روش فرصت بروز رفتارهای طبیعی شیر خوردن درگوساله ها را از بین می برد.

جایگاه انفرادی گوساله ها

در طبیعت از ۴ تا ۵ روز پس از زایش، گاو به گله برمی گردد و همزمان با بالغ شدن گوساله، فاصله زمانی و مکانی ارتباط مادر با گوساله به تدریچ طولانی تر می شود. پس از آن گوساله شروع به تعامل با همنوعان خود و انجام دادن بازی های اجتماعی می کند. بنابراین، برای گوساله های شیری (نه برای مادر) برخی از مزایای رفتاری ناشی از پرورش با مادر از طریق تعامل با گوساله ها و گاوهای دیگر به غیر از مادر نیز ممکن است محقق شود.

در مقایسه با جایگاه انفرادی، در جایگاه های گروهی آشنایی و مصرف خوراک جامد قبل از شیرگیری، بهبود می یابد و تنش های از شیرگیری و ورود به گروه جدید کاهش می یابند. پاسخ های ناشی از ترس در گوساله هایی که در جایگاه های گروهی هستند کاهش می یابند و گوساله ها واکنش منفی کمتری را نسبت به ورود به گروه جدید نشان می دهند. استقبال از جایگاه های دوتایی در تلاش برای نشان دادن این که این نوع جایگاه، جایگزینی کم هزینه و کاربردی برای بروز رفتارهای اجتماعی گوساله ها در گاوداری های تجاری هستند، موفقیت آمیز بوده است.

محدودیت در تغذیه شیر

مشاهده شده که اگر شرایط فراهم باشد، گوساله ها هفته اول پس از تولد بین ۸ تا ۱۲ بار در روز از مادر خود شیر می خورند. تعداد دفعات مکیدن و کل زمان مکیدن به طور معمول با افزایش سن گوساله کاهش می یابد ولی طول دوره های مکیدن افزایش می یابد. در بیشتر گله های تجاری، پرورش گوساله ها در جایگاه های انفرادی امری عادی است و گوساله ها دوبار در روز، تقرییاً به میزان ۰ا درصد از وزن بدن خود از شیر تغذیه می کنند (حجم بسیار کمتری نسبت به وقتی کنار مادر هستند).

میزان مصرف حتی در مواقعی که گوساله ها به طور مصنوعی تغذیه می شوند اگر شیر به صورت آزاد در طول روز در اختیارشان باشد، به میزان قابل توجهی بیشتر است (در یک تحقیق ۸۹ درصد بالاتر بود نسبت به گوساله هایی که به صورت سنتی با مقدار مشخص تغذیه می شوند). اگر چه برخی از گاوداری ها در حال حاضر به گوساله ها سهمیه شیر بالاتری را می دهند اما بیشتر گوساله های گله های تجاری همچنان مقدار محدودی شیر دریافت می کنند. 

ولع مکیدن حتی با مصرف شیر بالا در گوساله هایی که با سطل تغذیه می شوند به میزان زیادی در تحقیقات مشاهده شده است. در یک تحقیق گوساله هایی که با سطل تغذیه می شدند، روزانه ۱۳ دقیقه و گوساله های که با پستانک تغذیه می شدند روزانه ۱ دقیقه، سرپستانک مصنوعی را می مکیدند. تغذیه شیر از طریق پستانک در مقابل سطل و همچنین دسترسی منظم تر به مقادیر بیشتر شیر منجر به کاهش مکیدن یکدیگر گوساله ها می شود. این روش در واقع ایجاد یک سازگاری مدیریتی ترجیحی برای گوساله هایی است که در جایگاه های دوتایی و یا گروهی پرورش می یابند تا بدینوسیله از بروز رفتارهای تهاجمی در جایگاه های گروهی جلوگیری شود.

از شیرگرفتن ناگهانی

در طبیعت، گوساله تقریبا در ۳ هفتگی شروع به چرا و نشخوار می کند و این زمانی است که گوساله هنوز به مادر و یا همنوع های بزرگ تر خود در کارهایی از قبیل تشخیص خوراک مناسب وابسته است. روند از شیرگیری در طبیعت به تدریج انجام می شود و گوساله ها تا 10 ماهگی هنوز مقداری از شیر مادر را مصرف می می کنند در حالی که در گاوداری ها، معمولا از ۲ ماهگی از شیر گرفتن گوساله ها آغاز می شود و کل روند از شیر گرفتن، فقط چند روز طول می کشد. تا همین اواخر، تغذیه زود هنگام علوفه برای گوساله های شیری توصیه نمی شد در صورتی که یافته های اخیر نشان دادند که تغذیه علوفه برای گوساله ها در دوره قبل از شیرگیری (که با شیر زیادو استارتر نیز تغذیه می شوند) می تواند باعث افزایش وزن گوساله و بلوغ میکروبی روده آنها شود.

نتیجه

درگاوداری های تجاری، در غیاب مادر، گوساله ها را می توان با یک گوساله بزرگ تر برای تسهیل در روابط اجتماعی و تشویق به خوراک خوردن و کاهش پاسخ های هراس گونه به خوراک جدید، نگهداری نمود. از شیرگرفتن سریع و زود هنگام در گوساله ها می تواند باعث مکیدن همدیگر، افزایش سر و صدا و بروز علائم گرسنگی شود. از طرفی بالا بردن سن از شیرگیری و حرکت به سمت روند طبیعی تر از شیر گرفتن در کنار هم گله ای های بزرگتر و یادگیری از آنها (مانند گروه های اجتماعی متنوعی که در گاوهای وحشی تشکیل می شود) می تواند به کاهش تنش حاصل از شیر گیری کمک کند.

منبع

     Clark,B.et al.(2019). A systematic review of public attitudes, perceptions an behaviours towards  farm  production diseases associated with animale welfare.